نمونه‌های عینی فقاهت و درایت در پیام نخست مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه | در بخش‌های قبل به جایگاه مردم در حکمت سیاسی پرداخته شد که به تعبیر مقام معظم رهبری اصل کلام و جانمایه پیام ایشان بود.
حال چنین جایگاه رفیعی در حقوق اساسی، تکالیف اجتماعی فراوانی نیز ایجاد می‌نماید.

* بخش دوم: فقاهت

در فراز دوم پیام به برخی از این تکالیف اشاره شده است که در صدر آن توجه به حفظ وحدت و انسجام اجتماعی است. ایشان راهکار این مهم را لزوم کنار گذاشتن اختلافات و نقاط اختلاف انگیز در شرایط فعلی کشور دانسته اند.

وَأَطِیعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَلَا تَنَٰزَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْۖ وَٱصْبِرُوٓاْۚ إِنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلصَّـٰبِرِینَ(انفال ٤٦)

وجوب نقش آفرینی همه آحاد جامعه در عرصه‌های گوناگون اجتماعی، سیاسی، تربیتی، فرهنگی و حتی امنیتی با در نظر گرفتن توانمندی‌های گروه‌های مختلف جامعه حکم فقهی دیگر مورد اهتمام رهبری معظم است که: «کلکم راع و کلکم مسئول عن رعیته...» و چه بسا اهم موارد آن حضور در صحنه است که تا کنون تحسین برانگیز بوده است.

حکم دیگر مورد اشاره رهبری معظم لزوم همیاری و مواسات بین مردم مخصوصا نسبت به آسیب دیدگان از شرایط جنگی کشور است.

دستور لازم الاجرای ایشان به مسئولین امر در فراز چهارم پیام نسبت به خدمات درمانی مناسب و جبران خسارت های مالی اشخاص در همین راستا قابل فهم است.

اما «فقهی‌ترین بیانات ایشان در فراز سوم و چهارم پیام در ارتباط با احکام جهاد» تبلور یافته است.

درست است تاکنون مجاهدت نیروهای مسلح راه دشمن را سد کرده و او را از توهم امکان تسلط بر کشور خارج نموده است اما این دفاع به طور موثری باید ادامه یابد.

ادامه این جهاد دفاعی هم به جهت پشیمان کردن دشمن از تهاجم و رفع فتنه‌گری مجدد او لازم است که فرمود: وَ قَٰتِلُوهُمْ حَتَّیٰ لَا تَکُونَ فِتْنَةࣱ وَیَکُونَ ٱلدِّینُ لِلَّهِۖ فَإِنِ ٱنتَهَوْاْ فَلَا عُدْوَٰنَ إِلَّا عَلَی ٱلظَّـٰلِمِینَ( بقره ١٩٣) و هم به جهت انتقام و تقاص خون امام شهید و نیز انتقام خون یک یک هموطنان به ویژه اطفال و کودکان به حکم آیه شریفه: ٱلشَّهْرُ ٱلْحَرَامُ بِٱلشَّهْرِ ٱلْحَرَامِ وَٱلْحُرُمَٰتُ قِصَاصࣱۚ فَمَنِ ٱعْتَدَیٰ عَلَیْکُمْ فَٱعْتَدُواْ عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا ٱعْتَدَیٰ عَلَیْکُمْۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ مَعَ ٱلْمُتَّقِینَ(بقره ١٩٤)

البته در فقره گشودن جبهه‌های جدید توجه به مبنای فقهی والد شهید رهبری معظم (رض) در باب جواز بلکه وجوب جهاد ابتدایی در عصر غیبت نیز حائز اهمیت است.

فراز فقهی دیگر پیام ایشان تاکید بر اخذ غرامت از دشمن است و می‌تواند از شروط اصلی هرگونه رفع مخاصمه و آتش‌بس قرار بگیرد و اگر امتناع نمودند تقاص خواهد شد.

اما نکته جالب توجه فرمایش رهبری معظم ادامه این بیان است که «اگر آنهم مقدور نباشد به همان اندازه از اموالش را نابود خواهیم کرد.» برداشت جالبی از عموم آیه شریفه:
فَمَنِ ٱعْتَدَیٰ عَلَیْکُمْ فَٱعْتَدُواْ عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا ٱعْتَدَیٰ عَلَیْکُمْۚ (بقره ۱۹۴) و اطلاق آیه شریفه: وَجَزَـٰٓؤُاْ سَیِّئَةࣲ سَیِّئَةࣱ مِّثْلُهَاۖ (شوری ٤٠)

توجه به «عنصر مصلحت اسلام و جامعه اسلامی» نیز به عنوان ملاک اصلی در نظریه ولایت فقیه امام خمینی (ره) که مورد تاکید و تبعیت امام شهید عزیز نیز بود در این پیام حائز اهمیت است.

* بخش سوم (درایت و تدبیر سیاسی)

نفس صدور پیام مکتوب آن هم با طمأنینه و تأنی سه روزه از اعلام انتخاب رهبری معظم، در شب قبل روز جهانی قدس، حاکی از درایت و تدبیر سیاسی مقام معظم رهبری است.

التجاء و نجوای با حضرت حق (جل و علا) و امام عصر (ارواحنا فداه) آرامش و طمانینه قلبی ایشان را به فضای اجتماعی منتقل می‌نماید.

تجلیل از شخصیت و جایگاه امام راحل و امام شهید در انقلاب اسلامی حاکی از استمرار مسیر و دنبال کردن اهداف و آرمانهای ایشان است که در پایان پیام به عهد و میثاقی با امام شهید بدل شده است. این استمرار و ثبات در مسیر، مایه آرامش امت و ریختن آب پاکی بر دست دشمنان به شمار می‌آید.

توجه به اقتدار آفرینی مردم و تجلیل از حضور حماسی آنها به وحدت آفرینی و انسجام اجتماعی بیشتر می‌انجامد و زمینه را برای نقش آفرینی هر چه بیشتر فراهم می‌کند.

همدردی صادقانه با آسیب دیدگان از جنگ آن هم با روایت تجربه مشترک با آنان، باعث تسکین و تسلای خاطر اجتماعی می‌گردد و وعده انتقام و خونخواهی تک تک شهدا به ویژه اطفال و کودکان را باورپذیر و قطعی می‌نماید.

قدردانی صمیمانه از رزمندگان شجاع در کنار دستور ادامه دفاع موثر و پشیمان کننده با عنوان خواست توده‌های مردم، نوع تعامل فرماندهی معظم کل قوا با نیروهای مسلح را نشان می‌دهد و حاکی از مردمی بودن دستگاه نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران است.

فرمان قاطع استفاده از اهرم تنگه هرمز نشان از تصمیم قاطع جنگ منطقه‌ای و نیز مقابله عملی با تحریم های ظالمانه است.

تهدید به گشودن جبهه‌های جدید و توجه به آسیب‌پذیر بودن دشمن در آنها حاکی از عمق تدابیر راهبردی و ظرفیت‌های فراوان تاکتیکی و عملیاتی پیش روی فرماندهی معظم کل قواست.

دستور به اخذ غرامت به گونه ای که در بخش قبلی یادداشت توضیح داده شد وعده صادق نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران است.

تخاطب صمیمی با رزمندگان جبهه مقاومت و تاکید بر جدائی ناپذیر بودن انقلاب اسلامی از جبهه مقاومت راهبرد منطقه‌ای ولی امر مسلمین را آشکار می سازد و ماموریت همراهی و همدلی این جبهه تا تخلص از فتنه صهیونی را به آنها یادآور می‌شود و از این طریق آرمان نابودی کامل رژیم غاصب صهیونیستی و سنصلی فی القدس والد معظم شهید خود را زنده‌تر از پیش دنبال می‌کند.

در فراز پنجم که خطاب به سران کشورهای منطقه و همسایگان پانزده‌گانه جمهوری اسلامی ایران است، راهبرد منطقه ای انقلاب اسلامی تبیین می‌گردد.

این راهبرد مبتنی بر دوستی و حسن همجواری و تعامل سازنده در عرصه های گوناگون است و به پیشرفت و رفاه هر چه بیشتر منطقه می‌اندیشد بدون هرگونه سلطه‌گری و سلطه‌پذیری.

در این میان دشمن استکباری برای ادامه سلطه خود در منطقه تفرقه اندازی و اختلاف افکنی و تجزیه طلبی و داعش پروری و ... را دستور کار خود قرار داده و از این طریق امنیت عاریتی و ناکارآمد خود را به هزینه‌های گزاف به کشورهای منطقه می‌فروشد.

مراکز امنیتی و مالی کشورهای استکباری در منطقه مانع اصلی پیشرفت منطقه‌ای هستند و حال که در جنگ رمضان خطای نابخشودنی تجاوز به ایران اسلامی را انجام داده اند این حق مسلم جمهوری اسلامی ایران است که با آنها مقابله به مثل نموده و اخراج کامل آنها را از کشورهای همسایه خود مطالبه نماید. مخصوصا که این مطالبه گفتمان غالب ملت‌های منطقه هم هست و ملت‌ها تجربه خوشایندی از این پایگاه های تروریستی ندارند.

رهبری معظم در این فراز از پیام اصول سیاست خارجی امام شهید که عزت، حکمت و مصلحت بود را متبلور ساخته و به نقش محوری ملت‌های مسلمان منطقه توجه کامل نموده‌اند.

اما اوج درایت و تدبیر سیاست خارجی رهبر معظم انقلاب را در نانوشته های این پیام می‌توان یافت. ایشان در کل این پیام یک بار هم دشمن متجاوز و تروریست را مورد خطاب قرار نداده و از این طریق اوج انزجار و پدرکشتگی ملی ایرانیان را به منصه ظهور گذاشته اند.

امید آنکه در پرتو حکمت و فقاهت و درایت رهبری معظم، عقلانیت اجتماعی انقلاب اسلامی شکوفاتر از پیش کشور و منطقه و امت اسلامی را به تمام آرمان‌ها و اهداف اصیل خود برساند به فضل و عنایت و رحمت واسعه حضرت حق (جل و علا)

حجت الاسلام امین اسدپور